Phát âm TH trong think và this khác t, d ra sao?

Có hai âm TH chứ không phải một

Bạn thấy cùng hai chữ ở đầu think và this, nhưng miệng phải tạo hai âm khác nhau. Trong think, âm đầu là /θ/, không rung ở cổ họng. Trong this, âm đầu là /ð/, có rung. Cả hai là âm xát: luồng hơi đi qua một khe hẹp gần răng và lưỡi. Đó không phải thao tác chặn hơi rồi nhả ra như với /t/ và /d/. Cũng không phải chỉ đưa lưỡi về phía sau răng để tạo tiếng /s/ hoặc /z/.

Không phải mọi từ viết chữ TH đều theo hai âm ấy: chính tả tiếng Anh có ngoại lệ. Ở đây bạn tập một nhóm từ thường gặp có hai cách đọc này, thay vì đoán âm của mọi từ chỉ bằng chữ viết. Nếu một lần nói chưa nghe khác biệt, hãy đổi vị trí lưỡi có chủ đích. Lặp từ thật nhanh khi miệng vẫn ở vị trí cũ thường không giúp bạn tìm đúng động tác.

Đặt lưỡi và kiểm tra luồng hơi

Để tập /θ/, mở hàm vừa đủ, đưa đầu lưỡi ra sát cạnh răng trên hoặc nhô nhẹ giữa hai hàm răng, rồi thổi hơi đều. Răng và lưỡi gần nhau nhưng không bịt kín đường hơi. Đừng cắn lưỡi: lưỡi chỉ chạm rất nhẹ hoặc nằm sát răng. Thử nói think và thin thật chậm, kéo dài âm đầu một chút để cảm nhận dòng hơi. Khi đã tìm được vị trí, đọc từ bình thường; không cần thè lưỡi ra quá xa.

Để tập /ð/, giữ gần như cùng vị trí nhưng bật tiếng ở cổ họng khi hơi đi qua. Dùng this và that để thử. Bạn có thể chạm hai ngón tay lên cổ họng và so cảm giác rung với lúc tập âm không rung. Rung là tín hiệu phụ, không phải toàn bộ phép kiểm tra: nguyên âm sau phụ âm cũng có rung, nên hãy chú ý đúng đoạn đầu từ. Có những giọng và tốc độ nói làm âm này rất ngắn; bạn không cần kéo dài nó trong câu tự nhiên.

Một tấm gương giúp bạn xem đầu lưỡi có ở gần mép răng hay không. Tuy nhiên, đừng bắt chước hình miệng thật lớn chỉ để nhìn cho rõ. Hình nhìn thấy ở ngoài không nói hết cách hơi thoát ra bên trong. Khi luyện một mình, hãy kết hợp gương với cảm giác luồng hơi và bản ghi âm của chính mình.

So sánh với những âm dễ thay nhầm

Thử từng cặp theo đúng thứ tự rồi đảo ngược. Đây là bài kiểm tra vị trí lưỡi, không phải bài dịch nghĩa. Mỗi cặp có một từ với TH và một từ có phụ âm khác:

• thin / tin: ở từ thứ hai, đầu lưỡi chặn hơi rồi nhả. Ở từ thứ nhất, hơi đi qua khe hẹp trong lúc phát âm đầu.
• thin / sin: với từ thứ hai, lưỡi lùi lại hơn và không nằm sát mép răng như khi tập TH.
• they / day: cả hai âm đầu đều có tiếng, nhưng ở từ thứ hai luồng hơi bị chặn trước khi bật ra.
• then / den: đổi từ âm xát có rung sang âm tắc có rung. Giữ phần còn lại của từ gần giống nhau để tập trung nghe âm đầu.

Nếu bạn không nhận ra khác biệt khi nghe bản ghi của mình, quay lại một cặp duy nhất. Thu hai từ cách nhau một giây, chờ một lúc rồi nghe mà không nhìn thứ tự đã ghi. Đừng lấy việc máy tự chép ra chữ nào làm bằng chứng chắc chắn: nhiệm vụ của bạn là cảm nhận và nghe sự khác nhau giữa hai âm đầu. Nếu có người đọc mẫu đáng tin cậy, hãy nghe cặp đó trước khi tự đánh giá.

Đưa âm đầu vào câu ngắn

Sau khi đọc riêng, chuyển sang I think so. và This is my book. Nói câu chậm một lần để xác định từ nào bắt đầu bằng TH. Lần sau, nói với nhịp bạn có thể dùng trong giao tiếp, không kéo dài âm đầu thêm nữa. Bạn đang luyện thao tác bắt đầu từ, không phải thêm một nhịp mới ở đầu câu. Khi nghe lại, hãy hỏi hai câu riêng: có luồng hơi ở đầu không, và với trường hợp có rung, tiếng có bắt đầu đủ sớm không?

Bạn có thể thay cách luyện cho đỡ mỏi miệng: đọc một từ riêng, nghỉ, rồi đọc một câu; đừng dành cả buổi lặp đi lặp lại cùng một âm. Môi trường ồn làm khó nghe tiếng xát, nên chọn nơi yên tĩnh nếu muốn so bản ghi. Nếu thấy lưỡi căng hoặc răng ép mạnh, dừng lại và đặt lại vị trí nhẹ hơn. Phát âm rõ không cần gây đau hay nói quá mạnh.

Lịch ôn một cặp mỗi lần

Ngày đầu chỉ tập cặp không rung, ngày sau tập cặp có rung. Mỗi lượt gồm nghe mẫu nếu có, nói hai từ, ghi âm và nghe lại; ghi trên giấy vị trí lưỡi bạn đã dùng. Sau đó đọc một câu ứng dụng. Khi một cặp còn khó, giữ nguyên cặp đó cho lượt kế tiếp thay vì mở rộng danh sách. Bạn không cần làm mọi từ bắt đầu bằng TH trong một buổi. Hai thao tác cần nhớ là giữ một khe cho hơi đi qua và chọn đúng trường hợp có hoặc không có rung.